Początków szkoły, a raczej szkółki w naszej wsi należy doszukiwać się w pierwszych latach XVI wieku. Według zachowanych do dziś zapisów w tzw. Kontrybucji z 1513 roku, w naszym regionie wymienione są trzy szkółki, a mianowicie: w Nowym Targu, Krościenku i Maniowach. Szkółka niedzielna, – bo tak się wówczas nazywała – działała przy kościele parafialnym, a funkcję nauczyciela pełnił pleban, czyli ksiądz proboszcz. W roku 1534 przyszła wielka powódź, która zniszczyła całą wieś, kościół i szkółkę.

Kolejna wzmianka o istnieniu szkoły w Maniowach pochodzi z roku 1720. Szkoła mieściła się w budynku organistówki, zaś nauczycielem był miejscowy organista, który z racji swej profesji posiadał umiejętność czytania i pisania, a także umiał śpiewać. Program nauczania w szkółce parafialnej obejmował kilka przedmiotów, a więc: naukę katechizmu, ministranturę, podstawy pisania i czytania oraz śpiew. Rok szkolny rozpoczynał się 1 listopada, a kończył 30 kwietnia. Dominującą metodą nauczania ówczesnej szkoły była tzw. „metoda werbalna”, zaś główną pomoc naukową stanowiła rózga. Bicie w tamtych, jakże surowych czasach, nie było niczym nadzwyczajnym.

Na początku wieku XIX szkoła mieściła się w niewielkim budynku o dwóch salkach i kancelarii dla nauczyciela. Była także drewutnia, w której trzymano opał na zimę. Jesienią 1873 roku budynek szkoły został poważnie nadwerężony przez ogień, który strawił dwie sąsiednie zagrody. Szkoła ocalała i po usunięciu szkód dziatwa mogła pobierać dalej naukę. Z zachowanych zapisów w księdze szkolnej z 1877 roku można odczytać notkę ówczesnego proboszcza, który napisał: „W dniu 28 czerwca 1877 roku odbył się popis w Szkole Ludowej w Maniowach. Popis dzięki staraniom nauczyciela wypadł odpowiednio”. W roku następnym, w tejże samej księdze, dokonano następującego wpisu: „Z prawdziwą przyjemnością słuchałam popisów dziatwy, gdyż aż nadto uwidoczniona tam była praca i dołożenie wszelkich starań nauczyciela, z której to tenże się pochlubić może”.

Maniowy pod koniec XIX wieku były dużą wsią, liczącą prawie 1500 mieszkańców. Dzieci w wieku szkolnym było ponad 180. Stary, wiekowy budynek groził zawaleniem. Rozpoczęto długie i żmudne starania o fundusze na nową szkołę. Budowa rozpoczęta w 1889 roku trwała pięć lat. Uroczystego otwarcia szkoły dokonano latem 1895 roku. Budynek nowej szkoły był obszerny – pięć sal lekcyjnych, kancelaria, pokój nauczycielski i dwa pomieszczenia mieszkalne dla kierownika. Poziom nauczania w szkole maniowskiej był wysoki. W programie – obok rachunków i nauki pisania – w klasach wyższych uczono także geografii, historii, przyrody i polskiego.

W okresie wojennym szkoła funkcjonowała z kierownikiem, który był na usługach okupanta. Po wojnie nastąpiła zmiana na stanowisku kierowniczym. W roku szkolnym 1950/51 grono nauczycielskie liczyło 5 osób, a zapisanych było 230 dzieci. Większość z nich kończyło podstawówkę, a wiele spośród nich kontynuowało naukę w szkołach zawodowych bądź w liceach. Dzieci stale przybywało. Powojenny „boom” demograficzny wciąż trwał, w klasach robiło się ciasno. Jesienią 1958 roku wynajęto na potrzeby szkoły salkę w remizie OSP, z której jednak wkrótce trzeba było zrezygnować z powodu zimna. Wiosną następnego roku, rozpoczęto prace przy rozbudowie szkoły. W ciągu dwóch lat dostawiono do istniejącej szkoły od strony południowej dwukondygnacyjną dobudówkę, w której znalazły się dodatkowe dwie klasy. Kolejna rozbudowa szkoły miała miejsce w latach 1966/67. Wybudowano nowy obiekt, w którym były trzy klasy lekcyjne i pracownia zajęć technicznych. Z każdym rokiem przybywało ludzi w Maniowach. Zwiększała się również liczba dzieci uczęszczających do szkoły. Od 243 uczniów w roku 1951/52 do 422 w roku 1967/68.

W roku 1974 rozpoczęto przebudowę wsi w związku z budową zbiornika wodnego na Dunajcu. W miarę budowy nowych domów przenosili się również mieszkańcy. Po kilku latach 70% mieszkańców mieszkało już w nowym osiedlu. Szkoła funkcjonowała nadal w starej wsi. Dzieci dowożono codziennie autokarem 3 kilometry. Budowę nowej szkoły rozpoczęto w 1986 roku. Po czterech latach tzn. w 1990 r. wprowadzono się w pierwszą część budynku nowej szkoły, natomiast drugą część oddano do użytku dwa lata później. Wprawdzie brakowało jeszcze sali gimnastycznej i budowa szkoły nie była zakończona, ale dzieci mogły już rozpocząć naukę w nowym budynku bez uciążliwych dojazdów do rozsypującej się, stuletniej szkoły.

W roku 2000/2001 starszą część budynku przeznaczono dla szkoły podstawowej natomiast w drugiej części utworzono gimnazjum. Stan techniczny budynku jest niezadowalający. Końcem wakacji 2005 wymieniono okna oraz odnowiono elewację zewnętrzną.

 Barbara Sukiennik

W opracowaniu wykorzystano książkę „Maniowy wczoraj i dziś” pana Andrzeja Niemca.